आइजिपी दानबहादुर कार्कीमाथि नरोकिने प्रहार : पूर्व–प्रतिस्पर्धीको प्रभावमा सञ्चालित ‘मिडिया ट्रायल’ ?

काठमाडौं । नेपाल प्रहरीका महानिरीक्षक (आइजिपी) दानबहादुर कार्की पदमा आएदेखि नै एकपछि अर्को प्रहार झेलिरहेका छन्। सुरक्षा नेतृत्वको जिम्मेवारी सम्हालेको केही समयमै उनीमाथि लक्षित आलोचना, आरोप–प्रत्यारोप र योजनाबद्ध ‘मिडिया ट्रायल’ तीव्र बन्दै गएको देखिन्छ। यति धेरै समालोचना आकस्मिक रूपमा बढ्नु केवल संयोग मात्र हो कि यसका पछाडि पुरानै प्रतिस्पर्धीहरूको अदृश्य असन्तुष्टि सक्रिय छ — यही प्रश्न हाल सुरक्षा क्षेत्रको मुख्य बहस बनेको छ।

पूर्व–प्रतिस्पर्धी सक्रिय ?

अन्तर्युद्धको संकेत

आइजिपी मनोनयनको बेला देखिएको तीव्र प्रतिस्पर्धा र संस्थाभित्रको शक्ति–संतुलन अहिले पनि पूर्ण रूपमा थामिएर बसेको छैन। प्रहरी नेतृत्वमा पुग्ने दौडमा रहेका केही वरिष्ठ अधिकारी तथा उनीहरू समक्ष निकट समूहहरू अहिले पनि कार्कीको निर्णय, शैली र नेतृत्व क्षमतालाई निरन्तर चुनौती दिइरहेका संकेतहरू देखिन्छन्।

केही घटनाहरूलाई अतिरञ्जित गरेर समाचार बनाइने प्रयास
एकतर्फी विवरण उद्धृत गर्दै कार्कीलाई नै दोषी देखाउने प्रस्तुति
अनुसन्धानमा रहेका विषयहरूलाई तथ्य पुष्टि नगरी ‘विवाद’का रूपमा उछाल्ने प्रवृत्ति

यी सबै गतिविधिलाई प्रहरी वृत्तका जानकारहरूले पूर्व–प्रतिस्पर्धी समूहहरूको ‘निरन्तर दबाब रणनीति’ का रूपमा व्याख्या गर्न थालेका छन्।

मिडिया ट्रायल किन ?

छायाँबाट भइरहेका प्रभाव प्रयास

सामान्य प्रशासनिक निर्णय, काज सरुवा, नीतिगत परिवर्तन वा अपराध अनुसन्धान सम्बन्धी दैनिक प्रक्रियालाई समेत कहिलेकाहीँ योजनाबद्ध रूपमा ‘विवाद’ बनाएर सार्वजनिक गरिँदै आएको देखिन्छ।
विशेषज्ञहरू भन्छन्—

दबाब सिर्जना गर्ने,
छविमा असर पार्ने,
निर्णय प्रक्रियामा प्रभाव जमाउने,
र आगामी संगठनात्मक शक्ति–समीकरणलाई आफ्नो पक्षमा मोड्ने

यस्ता प्रयत्न गर्दा ‘मिडिया ट्रायल’ सबैभन्दा सजिलो हतियार बनेको छ।

कार्कीको नेतृत्व : दृढता कि कठोरता ?

आइजिपी कार्कीले पद विवरण लिनासाथ करप्शन, घुमुवा प्रणाली, काज–सरुवा दुरुपयोग, फाइल रोक्ने समूह जस्ता पुराना समस्या नियन्त्रण गर्न अभियान थाले।
यसका कारण—

संगठनभित्र लाभान्वित हुँदै आएका केही वृत्त
बाहिरबाट प्रभाव जमाउँदै आएका आर्थिक तथा राजनीतिक गुट
पूर्व–दौडधुपमा पराजित समूह

यी सबै असन्तुष्ट बन्नु स्वाभाविक थियो।
उनीहरूको यही असन्तुष्टि अहिले ‘नेतृत्वमाथिको निरन्तर आक्रमण’ का रूपमा प्रकट भइरहेको बुझिन्छ।

मिडिया नै दोषी ? कि निर्देशन दिने हात ?

पत्रकारिता स्वतन्त्र छ, तर ‘सूत्र’ को नाममा एकतर्फी बन्दै गएको सामग्रीको संख्या बढ्नुले
— सूचना प्रवाह स्वतन्त्र मात्र नभई सञ्चालित पनि हुन थालेको संकेत दिइरहेको छ।

कुनै विषय अनुसन्धानमै हुँदा ‘दोषी प्रमाणित’ गरिदिने शैली
तथ्य नपुगेको कुरालाई ‘दृष्टिकोण’ बनाएर लेखिने स्तम्भ
प्रहरी संगठनको आन्तरिक फाइल बाहिर निकाल्ने प्रयास

यी अवस्थाले पत्रकारिता भन्दा बढी ‘मनोवैज्ञानिक युद्ध’ चलिरहेको जस्तो अनुभूति गराएको छ।

तसर्थ :

प्रहरी नेतृत्वमाथिको यस्तो दबाब संस्थाका लागि खतरा**

आइजिपी कार्कीमाथि भइरहेका लगातार प्रहार केवल व्यक्तिगत विवाद होइनन्।
यो संगठनभित्रको सुधार, पारदर्शिता र पेशागत स्वायत्ततामाथिको परीक्षा पनि हो।

यदि नेतृत्वलाई कमजोर पार्ने र संस्थालाई दोधारमा राख्ने यो प्रवृत्ति रोकिएन भने—

अपराध अनुसन्धान प्रभावित हुन्छ,
संगठनभित्र ‘गुटबन्दीको शासन’ बढ्छ,
जनविश्वास गिर्छ,
र सुधारका कार्यक्रम बीचमै थन्किन सक्छन्।

यति मात्र होइन, आकस्मिक घटनादेखि संवेदनशील सुरक्षा चुनौतीसम्म आइजिपीलाई कमजोर पार्ने जुन प्रयास भइरहेको छ, त्यो अन्ततः राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि पनि हानिकारक सावित हुन सक्छ।

Facebook Comments Box