स्वास्थ्य बीमा: हुनेखानेले उपभोग गर्दा राज्य कंगाल, गरिब उपचारबाट वंचित, अब चाँहि मापदण्ड बनाउने कि !

पछिल्लो समय घरैपिच्छे रोगी भेटिन्छन् । एउटै घरमा विभिन्न रोगबाट पीडितहरु हुन्छन् । ग्यास्टिक, सुगर, प्रेसर त मानिसका निम्ति सामान्यजस्तै रोग बनिसकेको छ । जोकोही यी रोगबाट ग्रसित देखिन्छन् । यसबाहेक क्यान्सर, मिर्गौला, कलेजो, मुटु, ब्रेन ट्युमर, मानसिक, मस्तिष्कघात, श्वासप्रश्वासलगायतका रोगी पनि बढ्दो क्रममा छन् ।

यी दीर्घकालीन रोगको उपचार एकदमै महँगो छ । त्यसैले, पैसा नहुनेहरु उपचार गर्न नसकेर घरमै बस्छन् त पैसा भएकाहरु अस्पतालमा उपचार गराइरहेको भेटिन्छन् । उपचारबाट वंचित गरिब बिरामीलाई लक्षित गर्दै सरकारले स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम सुरु गर्‍यो । २०७४ सालबाट सुरु गरिएको यस कार्यक्रममा हालसम्म करोडौँ सर्वसाधारण आवद्ध भइसकेका छन् ।

कार्यक्रमअन्तर्गत पाँच जना परिवारको साढे तीन हजार रुपैयाँ तिरेर बीमा गरेपछि वर्षमा एक जनालाई एक लाख अर्थात् पाँच जनालाई पाँच लाख रुपैयाँ बराबरको नि:शुल्क औषधि उपचार दिइने भनियो । र, थालियो पनि । निजी र सरकारी दुवै अस्पतालमा बीमा कार्यक्रम लागू गरियो । तर, बीमा गरिबका निम्ति नभई धनीमानीका लागि उपयुक्त बन्यो ।

झन् भन्नुपर्दा छोराछोरी अमेरिका, अष्ट्रेलिया भएका, सरकारी जागिरे, ठूलाठूला घर भएका, मासिक लाखौँ आम्दानी गर्नेहरुले स्वास्थ्य बीमाको उपभोग गरे । गरिब जनताका लागि साढे तीन हजार रुपैयाँ पनि निकै ठूलो रकम हो । हातमा एक सय रुपैयाँ त नहुनेहरुका लागि यो रकम लाखौँ बराबर हो ।

उनीहरुले स्वास्थ्य बीमा गर्नु त परको कुरा हो, बीमा के हो ? के सुविधा पाइन्छ ? भन्ने समेत थाहा छैन । सरकारले स्वास्थ्य बीमा त सुरु गर्‍यो तर मापदण्ड तोकेन । कस्ता व्यक्ति बीमामा आवद्ध हुन पाउने ? सरकारले मापदण्ड बनाएन । यसले एकातिर गरिब जनता औषधि उपचारबाट वंचित भए, अर्कोतिर धनीमानीको नि:शुल्क उपचार गराउँदा राज्यको ढुकुटी रित्तिएको छ ।

बीमा कार्यक्रम लागू भएको एक दशकमै संकटमा परेको छ । धनीमानीहरुको सित्तैमा उपचार गराउँदागराउँदै राज्य कंगाल बन्न पुगेको छ । बीमाअन्तरगत निजी तथा सरकारी अस्पतालहरुले गरेको औषधि उपचारको ४३ अर्ब भुक्तानी सरकारले दिन सकेको छैन । यसले बीमा कार्यक्रम बन्द अवस्थामा पुगेको छ ।

अहिले आकस्मिकबाहेक बीमा सेवा रोकिएको छ भने पहिले एक जनालाई एक लाख रुपैयाँ बराबरको औषधि उपचार दिइनेमा अहिले २५ हजारमा झारिएको छ । तर, पानी परेर रुझेपछि छाता ओढेर के काम ? धनीमानीहरुको उपचार भएपछि बीमा रोकेपनि, नरोकेपनि के काम ! स्वास्थ्य बीमा पनि ज्येष्ठ नागरिक भत्ताजस्तै भयो ।

गरिबले नपाउने, धनीले जतिपनि बुझ्ने । यस्तै स्वास्थ्य बीमामा पनि हुँदा राज्यको ढुकुटीको दोहनमात्र भएको छैन, गरिब जनता उपचार नपाएर मर्नुपरेको छ । कतिपय गरिब जनताले ऋण लिईलिई बीमा गराएका थिए । अहिले बीमा नै बन्द भएपछि उनीहरु मर्कामा परेका छन् । उनीहरुको साढे तीन हजार रुपैयाँ खेर गएको छ । अब यो ऋण कसरी तिर्ने ? उनीहरु चिन्तामा छन् ।

साढे तीन हजार रुपैयाँ हुनेखानिका निम्ति निकै सानो रकम हो । तर, विहानबेलुका खाना नपाउनेका लागि यो एकदम ठूलो रकम हो । त्यस्ता गरिब जनताहरुले बिरामी हुँदा सिटामोलसमेत किन्ने पैसा नहुँदा ज्यान गुमाएका छन् । अहिलेपनि गाउँघरमा जाने हो कि उपचार गर्नसक्ने हैसियत नहुँदा बिरामीलाई कोठामा थुनेर, सांग्लोले बाँधेर राखिएको भेटिन्छ । शहरमा पनि यस्तै अवस्था छ ।

उपचार खर्च तिर्न नसक्दा बिरामीलाई अस्पतालमै बन्धक बनाएर राखिएको हुन्छ भने पैसा नभएकै कारण मानिसहरु मर्नै लागेपनि उपचार गर्न अस्पताल जाँदैनन् । उपचार गर्दागर्दै आफ्नो घरखेत, जायजेथा गुमाउने पनि थुप्रै छन् । एकाधबाहेक कोही पनि जन्मिदै रोगी हुँदैनन् । रोग कि त वंशानुगत हुन्छ, कि त अस्वस्थ खानपान र जीवनबाट ।

मानिसलाई रोगी बनाउनुमा सबैभन्दा ठूलो हात उद्योगी, व्यवसायीको छ । उनीहरुले आफ्नो फाइदाका निम्ति खाद्य सामग्रीमा विभिन्न केमिकल मिसाउँदा वा गुणस्तरहीन, सडे–गलेको सामग्री बेच्दा जनता रोगी बनिरहेका छन् । कोकदेखि रेड बुल, मदिरासम्ममा विविध केमिकल हालिएको हुन्छ, यो केमिकलले मानिसको मिर्गौला, फोक्सो, किड्नी सखाप पार्छ ।

आजकल जोकोही पनि पानीपुरी, चटपटे खान्छन् । तर, पानीपुरीको झोल कस्तो पानीले बनाइएको हुन्छ ? चटपटे रातो देखाउन के हालिन्छ ? थाहा नपाएर वा पाएरपनि खाने गरिन्छ । सागसब्जी, माछा–मासु, दही दूधमा त अखाद्य वस्तु हालिन्छ भने अरुमा हाल्नु स्वभाविक भइसक्यो । चाडपर्वका बेला मिठाई अधिक खाइन्छ । मिठाईमा चिनी, तेल र केमिकलको एकदमै बढी प्रयोग गरिएको हुन्छ ।

जसले मोटोपना बढाउनुका साथै अन्य रोगसमेत निम्त्याउँछ । तैपनि मानिसहरु यस्ता खानेकुरा खान छोड्दैनन् । जिब्राको स्वादले कतिबेला ज्यानै जान्छ : पत्तो हुन्न । अर्कोतिर पैसा पनि सकिन्छ, घरपरिवारमा तनाव पनि बढ्छ । उद्योगी–व्यापारीलाई कमाउनुछ, धनी बन्ने रफ्तारमा उनीहरुले सर्वसाधारणको ज्यानै लिँदासमेत सरकारलाई कुनै मतलब छैन ।

सरकारी निकायहरु अनुगमन गर्छन् न कारबाही । तर, कस्ता खानेकुरा खाने ? त्यो त हामी नागरिकको हातमा छ नि । विडम्बना, आजकल त अभिभावकलाई घरमा पकाउन अल्छी लागेर बाहिरबाट रेडिमेड वा मिसावट खानेकुरा ल्याएर छोराछोरीलाई खुवाउँछन् । एकचोटि खाएपछि पटकपटक खान मन लाग्छ, अनि त्यो खाँदाखाँदै शरीर कहिले रोगी बन्यो ? थाहै हुँदैन ।

त्यसैले, ‘आफ्नो स्वस्थको आफैँ ख्याल राख्नुपर्छ’ भन्ने धारणाको विकास मानिसमा हुन अत्यन्त आवश्यक छ । सरकारले पनि जनताको स्वास्थ्यमाथि खेलवाड गर्ने उद्योगी, व्यवसायीमाथि कारबाही गर्नुपर्छ । जनता ठग्ने, राज्यलाई कर छल्ने । अर्कोतिर, रोगको भारी बोकाइदिने । फेरि नि:शुल्क उपचार गराउँदा राज्यकै ढुकुटी रित्तिने ।

त्यसैले, सरकारले नि:शुल्क उपचार गराउनुभन्दा पनि जनतालाई रोगी नै हुन दिनुहुन्न । त्यसका निम्ति सर्वसाधारणको स्वास्थ्यमाथि खेलबाड गर्नेलाई कडा कारबाही गर्नुपर्छ । साथै, बीमाको नाममा धनीको नि:शुल्क उपचार गराउनुहुन्न । पैसा हुनेहरु त उपचार गराइहाल्छन् नि पैसा नहुने गरिब जनतालाई पो नि:शुल्क औषधि उपचार चाहिन्छ । त्यसैले, सरकारले अब स्वास्थ्य बीमाको पनि मापदण्ड बनाउनुपर्छ । कस्ता व्यक्तिले स्वास्थ्य बीमा पाउने ? तोक्नुपर्छ ।

-रुषा थापा

भक्तपुर

जनरक्षा फोकस

थप सामाग्री

आईजीपी दानबहादुर कार्कीको नेतृत्वमा प्रहरी संगठनमा नयाँ ऊर्जा: सुधार अभियानले लिएको तीव्र गति

संकटमा कमाण्ड सम्हाल्ने नेतृत्वमाथि अन्याय किन ?

जेनजी आन्दोलनपछि नेपाल प्रहरीले पाएको दृढ नेतृत्व

समाज

थप सामाग्री

• 

  पशुपति क्षेत्रमा साधु हत्या प्रकरण : तीन महिनापछि मुख्य आरोपी पक्राउ

• 

  सुस्तामा एसएसबी प्रवेशपछि स्थानीयको प्रतिकार, समन्वयपछि अवस्था सामान्य

• 

  देशभर बदली र वर्षाको सम्भावना, कोशीमा भारी वर्षा हुन सक्ने चेतावनी

• 

  आज जेठ ३० गते शनिबार, यस्तो छ तपाईको राशिफल

• 

  गृह मन्त्रालयद्वारा चार डीआईजीको सरुवा, विभिन्न प्रदेश र विभागमा जिम्मेवारी हेरफेर

हराएका मोबाइल खोजेर धनीकै हातमा : काठमाडौं प्रहरीको प्रभावकारी अभियान, सेवाग्राही खुसी

६ घण्टा अगाडि

2.1kViews 426 Shares Share on Facebook Share on Twitter काठमाडौं । जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंले हराएका मोबाइल फोन खोजतलास गरी…

“बालश्रममुक्त समाज निर्माणमा मोरङ प्रहरीको प्रतिबद्धता, विश्व बालश्रम विरुद्ध दिवस भव्य रूपमा सम्पन्न”

२४ घण्टा अगाडि

चिकित्सकको प्रेस्क्रिप्सन बिना औषधि बेच्ने दुई सञ्चालकसहित चार जना बनेपाबाट पक्राउ

१ दिन अगाडि

अख्तियार र सम्पत्ति शुद्धीकरणले जोगाएको सिन्डिकेटलाई सम्पत्ति छानबिन आयोगले कारबाहीको दायरामा ल्याउला ?

१ दिन अगाडि