२४ घण्टामै २,५३५ चालक कारबाहीमा : काठमाडौंका सडकमा बढ्दो अराजकता, ट्राफिकको कडा अभियानले देखायो गम्भीर चुनौती

काठमाडौं । राजधानी काठमाडौंका सडकमा सवारी अनुशासनको अवस्था कति कमजोर छ भन्ने तथ्य पछिल्लो २४ घण्टाको ट्राफिक कारबाहीले उजागर गरेको छ। काठमाडौं उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका अनुसार एक दिनमै २ हजार ५३५ जना चालक विभिन्न ट्राफिक नियम उल्लंघन गरेको अभियोगमा कारबाहीमा परेका छन्। यस अवधिमा १९ लाख ७७ हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन भएको छ।

यो तथ्यांक केवल कारबाहीको संख्या मात्र नभई राजधानीका सडकमा बढ्दो अव्यवस्था, लापरवाही र जोखिमपूर्ण सवारी संस्कृतिको संकेतका रूपमा हेरिएको छ। ट्राफिक अधिकारीहरूका अनुसार दुर्घटना, जाम, पैदलयात्रुको असुरक्षा तथा सडक अराजकताको प्रमुख कारण चालकहरूको नियमप्रतिको बेवास्ता नै हो।

मापसेदेखि तीव्र गतिसम्म

प्रहरीका अनुसार २४ घण्टामा १०१ जना चालक मादक पदार्थ सेवन (मापसे) गरी सवारी चलाएको अवस्थामा कारबाहीमा परेका छन्। त्यस्तै, नियमविपरीत राइड सेयरिङ सञ्चालन गर्ने १२९ जना चालक पनि प्रहरीको नियन्त्रणमा परेका छन्।

ट्राफिक संकेत बत्ती उल्लंघन गर्ने १०६ जना, तीव्र गतिमा सवारी चलाउने १३८ जना तथा अन्य जोखिमपूर्ण गतिविधिमा संलग्न चालकहरूमाथि समेत कारबाही गरिएको छ। सडक सुरक्षाविज्ञहरूका अनुसार तीव्र गति र ट्राफिक संकेतको अवज्ञा घातक दुर्घटनाका मुख्य कारण हुन्।

लेन अनुशासन र पार्किङमा बेथिति

तथ्यांकअनुसार ८१ जना चालकले लेन अनुशासन उल्लंघन गरेका छन्। त्यस्तै, निषेधित क्षेत्रमा हर्न बजाउने १४१ जना, फुटपाथ तथा सडकपेटीमा सवारी पार्किङ गर्ने ११७ जना र एकतर्फी सडकमा सवारी चलाउने ११३ जना कारबाहीमा परेका छन्।

विशेषगरी फुटपाथ अतिक्रमण र अव्यवस्थित पार्किङका कारण पैदलयात्रु प्रत्यक्ष प्रभावित हुने गरेका छन्। राजधानीका धेरै क्षेत्रमा पैदल हिँड्नसमेत कठिन अवस्था सिर्जना भएको गुनासो बढ्दो छ।

१,६०९ चालक अन्य उल्लंघनमा

उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका अनुसार माथि उल्लेखित कसुरबाहेक १ हजार ६०९ जना चालक विभिन्न अन्य नियम उल्लंघनमा कारबाहीमा परेका छन्। यसमा सवारी कागजात नबोक्ने, हेल्मेट तथा सिटबेल्ट प्रयोग नगर्ने, प्राविधिक मापदण्डविपरीत सवारी सञ्चालन गर्ने, क्षमताभन्दा बढी यात्रु बोक्ने लगायतका गतिविधि समावेश छन्।

किन बढ्दै छ नियम उल्लंघन ?

यातायात तथा ट्राफिक व्यवस्थापनका जानकारहरूका अनुसार सवारी साधनको तीव्र वृद्धि, अपर्याप्त सडक पूर्वाधार, चालकमा अनुशासन र ट्राफिक शिक्षाको कमी तथा नियम उल्लंघन गरे पनि उम्किन सकिन्छ भन्ने मानसिकताले समस्या जटिल बन्दै गएको छ।

विशेषज्ञहरू भन्छन्, “ट्राफिक नियम केवल जरिवाना तिर्ने विषय होइन, जीवन सुरक्षासँग जोडिएको जिम्मेवारी हो। जबसम्म यो सोच विकास हुँदैन, दुर्घटना न्यूनीकरण चुनौतीपूर्ण रहनेछ।”

दुर्घटनाको जोखिम अझै उच्च

नेपालमा प्रत्येक वर्ष हजारौं सडक दुर्घटना हुने गरेका छन्। प्रहरी तथ्यांकले अधिकांश दुर्घटनाको मूल कारण चालकको लापरवाही, मापसे, तीव्र गति र ट्राफिक नियम उल्लंघन रहेको देखाएको छ।

काठमाडौं उपत्यकामा सवारी चाप अत्यधिक भएकाले सामान्य गल्तीले पनि ठूलो मानवीय क्षति निम्त्याउन सक्ने जोखिम रहने विज्ञहरू बताउँछन्।

ट्राफिक प्रहरीको कडा अभियान

उपत्यका ट्राफिक प्रहरीले सडक अनुशासन कायम गर्न चोक–चोकमा निगरानी, सीसीटीभीमार्फत अनुगमन, मापसे परीक्षण तथा विशेष चेकिङ अभियानलाई तीव्र बनाएको जनाएको छ।

प्रहरीका अनुसार कारबाहीको उद्देश्य राजस्व संकलनभन्दा पनि दुर्घटना न्यूनीकरण, सडक अनुशासन स्थापना र सुरक्षित यातायात वातावरण निर्माण गर्नु हो।

अनुशासन बढाउने कि राजस्व मात्रै ?

एक दिनमै झण्डै २० लाख रुपैयाँ राजस्व संकलन हुनु उल्लेखनीय भए पनि यसले अर्को गम्भीर प्रश्न उठाएको छ—यदि २४ घण्टामै २ हजारभन्दा बढी चालक कारबाहीमा पर्छन् भने राजधानीका सडकमा अनुशासनको वास्तविक अवस्था कस्तो छ ?

विश्लेषकहरूका अनुसार कारबाहीको संख्या बढ्नु भन्दा नियम उल्लंघनको दर घट्नु नै सफलताको वास्तविक मापन हो। जरिवाना बढ्दै जानु अनुशासन बढेको संकेत होइन, बरु समस्या अझै गम्भीर रहेको प्रमाण हुन सक्छ।

तसर्थ : पछिल्लो २४ घण्टामा काठमाडौं उपत्यकामा २ हजार ५३५ चालक कारबाहीमा पर्नु सामान्य प्रशासनिक गतिविधि मात्र होइन, राजधानीको सडक संस्कृतिमाथि उठेको गम्भीर प्रश्न पनि हो। मापसे, तीव्र गति, लेन उल्लंघन, अवैध पार्किङ र ट्राफिक संकेतको अवज्ञाजस्ता प्रवृत्तिले सडक सुरक्षामाथि चुनौती थपिरहेका छन्।

ट्राफिक प्रहरीको कडा अभियानले नियन्त्रणको प्रयास गरिरहेको भए पनि दीर्घकालीन समाधानका लागि चालकको चेतना, कडा कार्यान्वयन, प्रभावकारी यातायात नीति र जिम्मेवार सडक संस्कृतिको विकास अपरिहार्य देखिएको छ। अन्यथा कारबाहीका तथ्यांक बढिरहने र दुर्घटनाका दुःखद समाचार दोहोरिरहने खतरा यथावत् रहनेछ।

Facebook Comments Box