कडा सन्देश कि सन्तुलनको परीक्षा? रुपन्देहीको ‘स्वीप अप्रेसन’माथि विचार

रुपन्देहीमा प्रहरीले सञ्चालन गरेको आकस्मिक ‘स्वीप अप्रेसन’ले दुई घण्टामै १०३ जनालाई नियन्त्रणमा लिएको घटना केवल सुरक्षा गतिविधि मात्र होइन, राज्यको ‘एक्सन मोड’मा प्रवेशको संकेत पनि हो। बढ्दो आपराधिक गतिविधि नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले गरिएको यस्तो कदमले तत्काल सन्देश त दिएको छ—अपराध अब सह्य हुने छैन। तर यससँगै उठ्ने गम्भीर प्रश्न हो—के यस्तो कडाइ दीर्घकालीन समाधान हो, कि अस्थायी दबाब मात्र?

रुपन्देही जस्तो सीमावर्ती, तीव्र शहरीकरण भइरहेको जिल्ला स्वाभाविक रूपमा सुरक्षा चुनौतीको केन्द्र बन्न सक्छ। लागूऔषध कारोबार, समूहगत झगडा, अवैध आर्थिक क्रियाकलापजस्ता समस्या बढ्दै जानु चिन्ताजनक नै हो। यस्तो अवस्थामा प्रहरीको सक्रियता अपरिहार्य हुन्छ। ‘स्वीप अप्रेसन’ले अपराधीलाई सर्तक गराउने र सर्वसाधारणमा सुरक्षा अनुभूति दिलाउने प्रयास गरेको देखिन्छ, जुन सकारात्मक पक्ष हो।

तर, यस्ता अभियानले नागरिक स्वतन्त्रता र मानवअधिकारको सवाललाई पनि सँगै उठाउँछ। शंकाको आधारमा ठूलो संख्यामा व्यक्तिहरू नियन्त्रणमा लिनु आवश्यक सावधानीबिनाको कदम बन्न सक्छ। यदि निर्दोष नागरिकहरू अनावश्यक रूपमा दुःख पाउँछन् भने यसले प्रहरीप्रतिको विश्वास कमजोर बनाउने खतरा रहन्छ। सुरक्षा कायम गर्ने नाममा अधिकार कुण्ठित हुने अवस्था सिर्जना हुनु लोकतान्त्रिक समाजका लागि दीर्घकालीन रूपमा हानिकारक हुन सक्छ।

यसर्थ, प्रहरीको कडाइसँगै पारदर्शिता र जवाफदेहिता पनि त्यत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ। नियन्त्रणमा लिइएका व्यक्तिहरूको छानबिन निष्पक्ष, छिटो र कानुनी दायराभित्र हुनुपर्छ। दोषीलाई कारबाही र निर्दोषलाई सम्मानपूर्वक रिहा गर्ने प्रक्रिया नै न्यायको आधार हो। अन्यथा, ‘अपराध नियन्त्रण’को नाममा ‘विश्वास संकट’ जन्मिन सक्छ।

अर्कोतर्फ, अपराध नियन्त्रण केवल प्रहरीको एकल जिम्मेवारी होइन। स्थानीय समुदाय, नागरिक समाज र सरोकारवाला निकायहरूको सहकार्यबिना दीर्घकालीन समाधान सम्भव हुँदैन। अपराधको जरोमा पुगेर समाधान खोज्नु—जस्तै बेरोजगारी, लागुऔषध दुरुपयोग, सामाजिक असमानता—यी विषयमा पनि राज्यले ध्यान दिन आवश्यक छ।

समग्रमा, रुपन्देहीको ‘स्वीप अप्रेसन’ले तत्काल प्रभाव र सन्देश त दिएको छ, तर यसको सफलता त्यसको निरन्तरता, कानुनी शुद्धता र नागरिक अधिकारप्रतिको संवेदनशीलतामा निर्भर रहनेछ। सुरक्षा र स्वतन्त्रता बीचको सन्तुलन कायम राख्न सके मात्र यस्ता अभियानहरू प्रभावकारी र स्वीकार्य बन्न सक्छन्।

Facebook Comments Box