झापामा एशियन हाइवे निर्माणको नाममा कनकाई नदीमा अत्यधिक उत्खनन, नदीको प्राकृतिक स्वरूप जोखिममा

झापा — झापा जिल्लामा सञ्चालन भइरहेको एशियन हाइवे विस्तार तथा स्तरोन्नति परियोजनाका क्रममा कनकाई नदीमा अत्यधिक उत्खनन (ग्राभेल/ढुंगा–बालुवा निकाल्ने कार्य) गरिएको भन्दै स्थानीयस्तरमा चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। उत्खननका कारण नदीको प्राकृतिक स्वरूप नै बिग्रिने अवस्था आएको स्थानीयवासीले बताएका छन्।

स्थानीयका अनुसार हाइवे निर्माणका लागि आवश्यक निर्माण सामग्री जुटाउने नाममा कनकाई नदीको विभिन्न भागमा अनियन्त्रित रूपमा बालुवा तथा ढुंगा निकालिँदा नदीको धार परिवर्तन हुने, कटान बढ्ने र आसपासका बस्ती तथा कृषि भूमि जोखिममा पर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।

कनकाई नदी, झापाको प्रमुख जलस्रोतमध्ये एक मानिन्छ, जसले सिँचाइ तथा धार्मिक–सांस्कृतिक महत्व पनि बोकेको छ। तर पछिल्लो समय निर्माण कार्य तीव्र पार्ने क्रममा नदी दोहन बढेको गुनासो स्थानीय तहमा व्यापक बनेको छ।

विशेषज्ञहरूले अत्यधिक उत्खननले नदी प्रणाली असन्तुलित हुने, बाढीको जोखिम बढ्ने तथा तटबन्ध कमजोर हुने चेतावनी दिएका छन्। उनीहरूले विकास परियोजना भए पनि वातावरणीय मापदण्ड कडाइका साथ पालना गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।

स्थानीय समुदायले सम्बन्धित निकाय र निर्माण कम्पनीलाई तत्काल अनुगमन गरी अनियन्त्रित उत्खनन रोक्न र नदी संरक्षणलाई प्राथमिकता दिन माग गरेका छन्।

यस विषयमा सम्बन्धित निर्माण कार्यालय र स्थानीय प्रशासनबाट औपचारिक प्रतिक्रिया आउन बाँकी रहेको छ।