विदेश अध्ययनको नाममा ठगी जालो? उपत्यकामा ९५ कन्सल्टेन्सीमा प्रहरी छापा, ६९ जना नियन्त्रणमा

काठमाडौं — “विदेशमा पढाइदिन्छौँ”, “भिसा ग्यारेन्टी”, “एक महिनामै उडान” जस्ता आकर्षक आश्वासन देखाएर विद्यार्थी र अभिभावकबाट लाखौँ रुपैयाँ असुल्ने शैक्षिक परामर्श केन्द्रहरूविरुद्ध ठूलो प्रहरी कारबाही सुरु भएको छ।

उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयले काठमाडौँ उपत्यकाभित्र सञ्चालित ९५ वटा शैक्षिक परामर्श संस्थामा एकैपटक छापा मार्दै ६९ जनालाई नियन्त्रणमा लिएपछि वैदेशिक अध्ययन परामर्श क्षेत्र तरंगित बनेको छ।

ठगीदेखि नक्कली कागजातसम्मको आरोप

प्रहरीका प्रारम्भिक अनुसन्धान अनुसार केही कन्सल्टेन्सीहरूले विदेश पठाउने नाममा ठगी, नक्कली कागजातको प्रयोग, अवैध आर्थिक कारोबार तथा बैंकिङ प्रणालीबाहिर रकम संकलन गर्ने जस्ता गतिविधि गरेको आशंका गरिएको छ।

छापाका क्रममा कम्प्युटर हार्डडिस्क, भिसा फाइल, आर्थिक रसिद, शैक्षिक प्रमाणपत्रका प्रतिलिपि तथा डिजिटल डाटा नियन्त्रणमा लिइएको प्रहरीले जनाएको छ। अनुसन्धानमा “डमी बैंक ब्यालेन्स”, नक्कली अनुभव पत्र र झुटा अफर लेटर प्रयोग गर्ने अभ्याससमेत भेटिएको दाबी छ।

करोडौँको कारोबार, विद्यार्थीको उजुरी बढ्दै

प्रहरीका अनुसार विदेश अध्ययनको नाममा प्रति विद्यार्थी १० देखि ३० लाख रुपैयाँसम्म असुलिएको र केही संस्थाहरूले प्रक्रिया बीचमै सम्पर्कविहीन भएको उजुरीहरू बढिरहेका छन्।

कतिपय अभिभावकले जग्गा बेचेर वा ऋण लिएर पैसा बुझाए पनि नतिजा नआएको, केही विद्यार्थीलाई नक्कली कलेज र भिसा प्रक्रियाको भ्रममा पारिएको आरोप छ।

‘एजुकेसन हब’ कि संगठित ठगी?

पछिल्लो दशक नेपालबाट विदेश अध्ययन गर्ने विद्यार्थी बढेसँगै शैक्षिक परामर्श व्यवसाय तीव्र रूपमा विस्तार भएको छ। तर नियमन कमजोर हुँदा यो क्षेत्र ठगी, अवैध कारोबार र फर्जी कागजातको केन्द्र बन्न थालेको आरोप सुरक्षा निकायको छ।

अनुसन्धानमा संलग्न अधिकारीहरूका अनुसार यो मुद्दा अब सामान्य प्रशासनिक कमजोरीभन्दा पनि “संगठित आर्थिक अपराध” तर्फ उन्मुख देखिन्छ।

ईक्यानको आपत्ति : ‘सबैलाई अपराधी नबनाइयोस्’

नेपाल शैक्षिक परामर्श संघ (ईक्यान) ले भने प्रहरीले गरेको व्यापक छापा र सार्वजनिक नामकरणप्रति असन्तुष्टि जनाएको छ।

संघले केही घटनाका आधारमा सम्पूर्ण परामर्श व्यवसायलाई बदनाम गरिएको आरोप लगाउँदै कानुन उल्लंघन गर्ने संस्थामाथि मात्र निष्पक्ष कारबाही हुनुपर्ने बताएको छ।

ईक्यानका अनुसार यो क्षेत्रले हजारौँ रोजगारी सिर्जना गरेको र विदेश अध्ययन प्रक्रियालाई सहज बनाएको योगदानलाई पनि नजरअन्दाज गर्न नहुने तर्क गरिएको छ।

नियमनको कमजोरी र बढ्दो विकृति

शिक्षा मन्त्रालयअन्तर्गत अनुमति भए पनि वैदेशिक अध्ययन परामर्श क्षेत्रको अनुगमन प्रभावकारी नभएको आरोप लामो समयदेखि उठ्दै आएको छ।

बिना दर्ता सञ्चालन, एजेन्टमार्फत विद्यार्थी भर्ती, र सामाजिक सञ्जालमार्फत झुटा प्रचार गर्ने प्रवृत्ति बढ्दो रहेको विज्ञहरू बताउँछन्।

डिजिटल प्लेटफर्म र नयाँ चुनौती

फेसबुक, टिकटक र युट्युबमार्फत “भिसा पक्का”, “पढाइसँगै काम” जस्ता विज्ञापनले विद्यार्थी आकर्षित गर्ने प्रवृत्ति पनि तीव्र भएको छ। केही विदेशी एजेन्टहरूले नेपालमै अनौपचारिक नेटवर्क विस्तार गरेको आशंका पनि छ।

अन्तर्राष्ट्रिय असरको चिन्ता

विशेषज्ञहरूका अनुसार फर्जी कागजात र गलत प्रोफाइलका कारण नेपाली विद्यार्थीप्रति केही देशले कडाइ गर्न थालेका संकेत देखिएका छन्, जसले भविष्यमा भिसा प्रक्रिया झनै कठिन बनाउन सक्छ।

अनुसन्धान जारी

प्रहरीले नियन्त्रणमा लिइएकामाथि ठगी, कीर्ते कागजात, संगठित अपराध तथा सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी थप अनुसन्धान अघि बढाइरहेको जनाएको छ।

यस घटनाले वैदेशिक अध्ययन क्षेत्रलाई “शिक्षा सेवा” हो कि “अर्बौँको जोखिमपूर्ण व्यापार” भन्ने गम्भीर बहसतर्फ धकेलेको छ।

Facebook Comments Box
TOP
402 Shares