एकै महिनामा ३ हजारभन्दा बढी पक्राउ : लागूऔषध कारोबारी र फरार प्रतिवादीविरुद्ध प्रहरीको देशव्यापी अभियान, अपराध नियन्त्रणमा तीव्रता

काठमाडौं । नेपाल प्रहरीले गत जेठ महिनामा सञ्चालन गरेको देशव्यापी विशेष अभियानमार्फत लागूऔषध कारोबारमा संलग्न व्यक्तिहरू तथा अदालतबाट सजाय तोकिएर फरार रहेका प्रतिवादीहरूलाई ठूलो संख्यामा पक्राउ गरेको छ। एक महिनाको अवधिमा मात्रै ३ हजारभन्दा बढी व्यक्ति कानुनी दायरामा आएका छन्, जसले देशभर अपराध नियन्त्रण अभियानलाई थप तीव्र बनाएको संकेत गरेको छ।

प्रहरीको केन्द्रीय समाचार कक्षका अनुसार लागूऔषध कारोबार तथा ओसारपसारमा संलग्न १ हजार ३६ जना पक्राउ परेका छन् भने विभिन्न गम्भीर मुद्दामा अदालतबाट दोषी ठहर भई फरार रहेका २ हजार १८२ प्रतिवादीलाई समेत पक्राउ गरिएको हो।

लागूऔषधविरुद्ध देशव्यापी कडा अपरेशन

अभियानका क्रममा काठमाडौं उपत्यकाबाट मात्रै १६९ जना पक्राउ परेका छन्। प्रदेशगत रूपमा हेर्दा कोसी प्रदेशबाट २१२ जना, लुम्बिनीबाट १८२, बागमतीबाट १३७, सुदूरपश्चिमबाट ११५, मधेसबाट ७३, कर्णालीबाट ५२ र गण्डकी प्रदेशबाट ४६ जना पक्राउ परेका छन्।

यसका अतिरिक्त लागूऔषध नियन्त्रण ब्यूरोले थप ५० जनालाई पक्राउ गरेको प्रहरीले जनाएको छ।

प्रहरीका अनुसार पक्राउसँगै ठूलो परिमाणमा विभिन्न प्रकारका लागूऔषध समेत बरामद गरिएको छ। यद्यपि विस्तृत विवरण सार्वजनिक नगरिए पनि पछिल्ला वर्षहरूमा ब्राउन सुगर, हेरोइन, गाँजा, चरेस तथा विभिन्न नशाजन्य औषधिहरूको अवैध कारोबार बढ्दै गएको देखिएको छ।

युवा पुस्तामा बढ्दो जोखिम

लागूऔषध नियन्त्रणमा संलग्न विज्ञहरूका अनुसार नेपाल अहिले उपभोगकर्ता र ट्रान्जिट दुवै रूपमा प्रयोग हुँदै आएको छ। खुला सीमा, बेरोजगारी, सामाजिक असुरक्षा र संगठित गिरोहहरूको प्रभावका कारण युवाहरू लागूऔषधतर्फ आकर्षित हुने प्रवृत्ति बढिरहेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार पक्राउ परेकामध्ये अधिकांश साना कारोबारी वा प्रयोगकर्ता हुने गरेका छन् भने ठूला नेटवर्क र मुख्य लगानीकर्तासम्म पुग्न अझै चुनौती कायम छ।

फरार प्रतिवादी पक्राउ अभियानमा उल्लेख्य सफलता

अभियानकै क्रममा अदालतबाट दोषी ठहर भई फरार रहेका २ हजार १८२ प्रतिवादी पक्राउ परेका छन्। तीमध्ये सबैभन्दा बढी मधेस प्रदेशबाट ५३९ जना पक्राउ परेका छन्।

त्यस्तै बागमतीबाट ३६०, लुम्बिनीबाट ३२०, कोसीबाट ३०५, काठमाडौं उपत्यकाबाट ३२६, गण्डकीबाट १३२, सुदूरपश्चिमबाट १२० र कर्णालीबाट ६३ जना पक्राउ परेका छन्। केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (CIB) ले मात्र १७ जना फरार प्रतिवादीलाई पक्राउ गरेको छ।

यी व्यक्तिहरू कर्तव्य ज्यान, जबरजस्ती करणी, लागूऔषध, बैंकिङ कसुर, ठगी लगायतका गम्भीर अपराधमा दोषी ठहर भएका थिए।

किन फरार हुन्छन् अपराधी ?

विशेषज्ञहरूका अनुसार नेपालमा फरार प्रतिवादीको समस्या प्रहरी जनशक्ति अभाव, कमजोर अभिलेख प्रणाली, खुला सीमा, डिजिटल निगरानीको कमी तथा सामाजिक–राजनीतिक संरक्षणजस्ता कारणले दीर्घकालीन बनेको हो।

कतिपय अपराधी वर्षौंसम्म फरार रहँदै व्यवसाय, राजनीति वा सामाजिक गतिविधिमा सक्रिय रहेको घटनाहरू पनि समय–समयमा सार्वजनिक हुँदै आएका छन्।

अपराध नियन्त्रणमा सक्रियता तर संरचनागत चुनौती कायम

एक महिनामा हजारौं पक्राउ हुनु प्रहरीको सक्रियता र अभियानको प्रभावकारिताको संकेत भए पनि यसले अपराधको दायरा अझै व्यापक रहेको पनि देखाएको छ।

यदि एकै महिनामा यति ठूलो संख्यामा लागूऔषध कारोबारी पक्राउ पर्छन् भने समस्या अझ गहिरो र फैलिएको रूपमा रहेको विश्लेषण गर्न सकिन्छ। त्यस्तै, हजारौं फरार प्रतिवादी पक्राउ पर्नु विगतको कानुनी कार्यान्वयन कमजोर रहेको संकेतका रूपमा समेत हेरिएको छ।

दीर्घकालीन समाधानको आवश्यकता

सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार अपराध नियन्त्रण केवल पक्राउ संख्याले मात्र मापन गर्न सकिँदैन। यसका लागि लागूऔषधविरुद्ध जनचेतना, युवाका लागि रोजगारी सिर्जना, पुनर्स्थापना कार्यक्रम, डिजिटल निगरानी प्रणालीको विस्तार तथा अन्तरनिकाय समन्वय आवश्यक छ।

हालका लागि भने प्रहरीको देशव्यापी अभियानले लागूऔषध कारोबार र फरार अपराधीहरूलाई ठूलो धक्का दिएको छ। तर अपराध नियन्त्रणको दीर्घकालीन सफलता अझ सुदृढ नीति र प्रणालीगत सुधारमा निर्भर रहने देखिएको छ।

Facebook Comments Box