चितवनमा गैँडाको आक्रमण: मध्यवर्ती क्षेत्रका बासिन्दाको असुरक्षा कहिलेसम्म?

चितवन । वन्यजन्तु संरक्षण र मानव जीवनबीचको सन्तुलनको बहस लामो समयदेखि चल्दै आएको भए पनि व्यवहारमा यसको समाधान अझै टाढा देखिन्छ। यसको ताजा उदाहरण चितवनको भरतपुर महानगरपालिका–२८ बर्दाहा मध्यवर्ती सामुदायिक वनमा देखिएको गैँडाको आक्रमण हो, जहाँ एउटै परिवारका दुई सदस्य गम्भीर घाइते भएका छन्।

आइतबार बिहान करिब साढे ६ बजे घाँस–दाउरा गर्न गएका ४३ वर्षीय युवराज महतो र उनकी ३६ वर्षीया श्रीमती रिकुमाया महतमाथि अचानक निस्किएको गैँडाले आक्रमण गर्दा अवस्था भयावह बनेको छ। घटनामा युवराज महतोको अनुहार, पेट, छाती र खुट्टामा गहिरो चोट लागेको छ भने उनको अवस्था अत्यन्तै गम्भीर रहेको अस्पतालले जनाएको छ। उनकी श्रीमती पनि घाइते भएकी छन् र उनको अवस्था मध्यम रहेको छ।

घटनापछि उनीहरूलाई करिब दुई घण्टा ढिलो गरी अस्पताल पुर्‍याइनु पनि उद्धार तथा आपतकालीन व्यवस्थापनको कमजोरीतर्फ संकेत गर्ने विषय हो। इलाका प्रहरी कार्यालय दिव्यनगरबाट टोली परिचालन भए पनि यस्ता घटनामा तत्काल उद्धार, जोखिम न्यूनीकरण र पूर्वसूचना प्रणाली अझ प्रभावकारी हुनुपर्ने आवश्यकता फेरि उजागर भएको छ।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र मध्यवर्ती क्षेत्र आसपासका बासिन्दा वर्षौंदेखि वन्यजन्तुको आक्रमणको जोखिममा बाँचिरहेका छन्। गैँडा, बाघ वा हात्तीको बस्ती प्रवेश अब अपवाद होइन, नियमित त्रासको विषय बन्दै गएको छ। तर स्थानीयको दैनिकी भने अझै पनि घाँस–दाउरा र वनमै निर्भर छ—यो नै दीर्घकालीन असन्तुलनको मूल कारण हो।

एकातिर वन्यजन्तु संरक्षणलाई राष्ट्रिय गौरवका रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ भने अर्कातिर स्थानीय बासिन्दा जीवन–मृत्युको जोखिमबीच वन प्रवेश गर्न बाध्य छन्। क्षतिपूर्ति र उद्धारका कार्यक्रमहरू भए पनि ती पर्याप्त र प्रभावकारी छैनन् भन्ने गुनासो बारम्बार दोहोरिन्छ।

यो घटनाले फेरि एकपटक स्पष्ट गरेको छ—वन्यजन्तु संरक्षण केवल कागजी नीति होइन, मानव सुरक्षासँग प्रत्यक्ष जोडिएको जिम्मेवारी हो। मध्यवर्ती क्षेत्रका बासिन्दालाई सुरक्षित विकल्प, वैकल्पिक जीविकोपार्जन र प्रभावकारी सुरक्षात्मक संरचना बिना यस्तो त्रासदी दोहोरिरहनेछ।

जनरक्षा फोकस

थप सामाग्री

जेनजी आन्दोलनपछि नेपाल प्रहरीले पाएको दृढ नेतृत्व

दान बहादुर कार्की : संक्रमणकालमा प्रहरी संगठनलाई नेतृत्व प्रदान गर्ने सक्षम व्यक्ति

सुशीला ‘आमा’को सिफारिस अस्वीकार गर्ने गणपतिको स्वार्थ के हो ? कुकुर भुक्यो भनेर हात्ति लम्कन नछाडोस् !

समाज

थप सामाग्री

• 

  गृहमन्त्री गुरुङमाथि छानबिनको माग: कांग्रेसको चेतावनी—‘ढाकछोप भए जनविश्वासमा गम्भीर आघात’

• 

  प्रहरी विधेयक पुनरावलोकनमा : प्रजिअ–प्रहरी अधिकार बाँडफाँटमा चर्को विवाद

• 

  “फेसबुक स्पष्टीकरणप्रति राप्रपा सांसद खुश्बु ओलीको आपत्ति: गृहमन्त्री सुधन गुरुङलाई राजीनामा दिन आग्रह”

• 

  आज अक्षय तृतीया : धार्मिक विश्वास, दान र शुभकार्यको विशेष दिन

• 

  सुशासनको नारा र हित–द्वन्द्वको गम्भीर प्रश्न

सुरक्षा अभियान र घरभाडा प्रणालीमा प्रहरी सहकार्यको आवश्यकता

१० घण्टा अगाडि

2.2kViews 303 Shares Share on Facebook Share on Twitter काठमाडौं उपत्यकामा हालै अघि सारिएको सुरक्षा अभियानले शान्ति–सुरक्षाको सुदृढीकरणमा नयाँ सम्भावना…

प्रशासनिक सुधारलाई विवाद बनाउने प्रवृत्ति : तथ्यभन्दा अफवाह बलियो बनाउने पत्रकारिता चुनौती

११ घण्टा अगाडि

डिभिजन वन प्रमुखको अभिव्यक्तिले रौतहटमा विवाद, छानबिनको माग

१२ घण्टा अगाडि

गृहमन्त्री गुरुङको नाममा लघु बीमा कम्पनीमा सेयर रहेको खुलासा, सम्पत्ति विवरणमा नदेखिएको भन्दै प्रश्न

१२ घण्टा अगाडि