महाभारत युद्धको नवौं दिन— जब धर्म रक्षार्थ श्रीकृष्णले तोडे आफ्नै प्रतिज्ञा

कुरुक्षेत्र महाभारतको भीषण युद्ध चलिरहेका बेला नवौं दिन एउटा यस्तो अभूतपूर्व घटना घट्यो, जसले युद्धको नियम र इतिहासलाई नै बदलिदियो। पाण्डव पक्षका सारथि बनेका भगवान श्रीकृष्णले युद्धमा कहिल्यै शस्त्र नउठाउने आफ्नो भीषण प्रतिज्ञा तोड्दै भीष्म पितामह विरुद्ध युद्धको मैदानमा उत्रिने निर्णय गरे।

हाम्रो विशेष अनुसन्धान र पौराणिक स्रोतहरूका अनुसार, कुरुक्षेत्रको मैदानमा नवौं दिनको युद्ध पाण्डवहरूका लागि निकै भारी सावित भइरहेको थियो। कौरव सेनाका प्रधानसेनापति भीष्म पितामहले आफ्नो रुद्र रूप देखाउँदै पाण्डव सेनाको व्यापक संहार गरिरहेका थिए। भीष्मको बाणवर्षाका अगाडि अर्जुनको पराक्रम फिक्का परिरहेको थियो भने अर्जुन आफ्ना हजुरबुबा भीष्ममाथि पूर्ण शक्तिले प्रहार गर्न संकोच मानिरहेका थिए।

रथको पाङ्ग्रा बन्यो अस्त्र

युद्धभूमिको प्रत्यक्षदर्शी विवरणहरू (पौराणिक ग्रन्थका आधारमा) अनुसार, अर्जुनको शिथिलता र भीष्मको संहारक रूप देखेर श्रीकृष्ण क्रोधित हुनुभयो। पाण्डवहरूको आसन्न पराजयलाई रोक्न र धर्मको रक्षा गर्नका लागि श्रीकृष्णले तुरुन्तै रथबाट ओर्लेर भुइँमा झरेको रथको पाङ्ग्रा (चक्र) हातमा उठाउनुभयो र भीष्म तर्फ दौडिनुभयो।

त्यस क्षण कुरुक्षेत्रमा सन्नाटा छायो। भीष्म पितामहले आफ्ना धनुष-बाण त्यागेर श्रीकृष्णको त्यो रूपलाई स्वागत गरे र भने, *”हे प्रभु, हजुरको हातबाट मृत्यु पाउनु मेरो अहोभाग्य हुनेछ।”

प्रतिज्ञा भन्दा ‘धर्म’ सर्वोपरि

यस घटनालाई लिएर विद्वानहरू भन्छन् कि श्रीकृष्णले प्रतिज्ञा तोड्नुको पछाडि गहिरो सन्देश लुकेको थियो। संसारलाई यो देखाउनु थियो कि जब धर्म, सत्य र न्याय संकटमा पर्छ, तब कुनै पनि व्यक्तिगत प्रतिज्ञा वा नियमहरू भन्दा ‘धर्मको रक्षा’ गर्नु सबैभन्दा ठूलो कर्तव्य हुन्छ।

यद्यपि, पछि अर्जुनले श्रीकृष्णको खुट्टा समातेर सम्झाएपछि र आफूले पूर्ण सामर्थ्यका साथ युद्ध गर्ने कसम खाएपछि श्रीकृष्ण शान्त हुनुभएको थियो। यस घटनाले भीष्म पितामहको त्यो वाचालाई पनि पुरा गर्‍यो, जसमा उनले कृष्णलाई युद्धमा शस्त्र उठाउन बाध्य पार्ने दाबी गरेका थिए।

कुरुक्षेत्रबाट यो विशेष रिपोर्टले प्रमाणित गर्छ कि महाभारतको युद्ध केवल शस्त्रको मात्र थिएन, यो नीति, नियम र सर्वोच्च धर्मको परीक्षा पनि थियो।

Facebook Comments Box