दक्षिणकाली मन्दिरको उत्पत्ति र धार्मिक महत्त्व

काठमाडौं । दक्षिणकाली मन्दिर नेपालकै प्रसिद्ध शक्तिपीठहरूमध्ये एक हो। यो मन्दिर काठमाडौं उपत्यकाको दक्षिणी भागमा, फर्पिङ नजिकै अवस्थित छ। यो हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि विशेष रूपमा पूजनीय स्थल मानिन्छ।

उत्पत्ति कथा

दक्षिणकाली मन्दिरको उत्पत्तिसँग धेरै धार्मिक तथा पौराणिक कथाहरू जोडिएका छन्। मुख्यतः, यो मन्दिर काली देवीको स्वरूप मानिने दक्षिणकालीको पूजा गर्न स्थापना गरिएको हो।

पौराणिक कथाअनुसार:
महादेवकी अर्धाङ्गिनी पार्वतीले आफ्नो उग्र स्वरूपमा कालीको रूप धारण गरेपछि महादेवले उनलाई शान्त पार्न अनुरोध गरे। त्यसपछि काली दक्षिण दिशा फर्केर बसेकी थिइन्, र यही कारणले उनको नाम “दक्षिणकाली” रहन गयो।

त्यस्तै, अर्को किंवदन्तीअनुसार, एकजना तान्त्रिक योगीले आफ्नो साधना सम्पन्न गर्न यस स्थानमा दक्षिणकाली देवीलाई प्रतिष्ठान गरे। मन्दिरको मूर्ति आफैं उत्पन्न (स्वयम्भू) भएको विश्वास गरिन्छ।

धार्मिक महत्त्व

शक्ति उपासना: दक्षिणकालीलाई शक्तिको प्रतिक मानिन्छ, र यो मन्दिर शक्तिपीठहरूमध्ये एक मानिन्छ।
बलि प्रथा: विशेष गरी शनिबार र मंगलबार यहाँ पाठा, बोका तथा अन्य जनावरहरूको बलि दिने परम्परा छ।
विशेष पर्वहरू: दशैं, कालरात्रि, तथा नवदुर्गा पर्वहरूमा यहाँ भक्तजनहरूको ठूलो भीड लाग्छ।
साधना केन्द्र: यो मन्दिर तान्त्रिक साधनाका लागि पनि प्रसिद्ध छ, जहाँ साधकहरू ध्यान तथा पूजा गर्न आउँछन्।

यो मन्दिर केवल धार्मिक हिसाबले मात्रै महत्त्वपूर्ण नभई यसको प्राकृतिक सुन्दरताले पनि पर्यटकहरूलाई आकर्षित गरिरहेको छ।

Facebook Comments Box