प्रहरीको नम्रता कमजोरी नठानौँ

नेपाल प्रहरीले आफ्नो कर्म, कर्तव्य र सेवाभावबाट नेपाली जनताको दया होइन, माया आर्जन गरेको छ। संकटका बेला अग्रपङ्क्तिमा उभिएर नागरिकको सुरक्षा गर्ने, विपद्मा उद्धारमा खटिने र शान्ति–सुरक्षाका लागि दिनरात नभनी जिम्मेवारी निर्वाह गर्ने प्रहरीप्रति जनताको भरोसा त्यसै बनेको होइन। यही जनताको माया, विश्वास र आशीर्वादले नेपाल प्रहरीलाई हरेक चुनौतीका बीच अझ बलियो बनाउँदै आएको छ।

प्रहरीको पोसाकभित्र केवल एउटा व्यक्ति हुँदैन, त्यहाँ संविधान, कानुन, अनुशासन र राज्यको जिम्मेवारी जोडिएको हुन्छ। प्रहरीको सिपाहीदेखि प्रहरी महानिरीक्षकसम्म प्रत्येक तहका अधिकारी तथा कर्मचारी नेपालको संविधान र प्रचलित कानुनअनुसार सेवामा प्रवेश गर्छन् र कानुनकै सीमाभित्र रहेर आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्छन्। त्यसैले प्रहरीको भद्रता र नम्रतालाई कुनै व्यक्ति वा समूहको व्यक्तिगत कमजोरीका रूपमा बुझ्नु गम्भीर भूल हुन सक्छ।

नेपाल प्रहरी नागरिकसँग कठोर व्यवहार गर्न होइन, कानुन कार्यान्वयन गर्न खटिएको संस्था हो। त्यसैले प्रहरीले नागरिकसँग गर्ने शिष्ट व्यवहार, संयम र नम्रता उसको कमजोरी होइन, लोकतान्त्रिक राज्यप्रतिको जिम्मेवारी र व्यावसायिक संस्कार हो। तर यसको अर्थ कानुन उल्लङ्घन, अराजकता वा राज्यको अधिकारलाई चुनौती दिने गतिविधिप्रति प्रहरी निरीह भएर बस्छ भन्ने होइन।

नम्र हुनु र कमजोर हुनुबीचको अन्तर बुझ्न आवश्यक छ। प्रहरी संयमित हुन सक्छ, तर कानुन कार्यान्वयनको सवालमा आफ्नो जिम्मेवारीबाट पछि हट्दैन। प्रहरी संवाद गर्न सक्छ, सम्झाउन सक्छ, सहजीकरण गर्न सक्छ; तर आवश्यक परेको अवस्थामा कानुनले दिएको अधिकार प्रयोग गर्न पनि सक्षम छ। यही सन्तुलन नै जिम्मेवार प्रहरी सेवाको पहिचान हो।

कुनै व्यक्ति, समूह वा शक्तिको लहडमा प्रहरी भर्ना हुँदैन। त्यस्तै, कुनै व्यक्तिको इच्छा वा दबाबका आधारमा प्रहरी सेवाबाट कसैलाई असमयमै हटाउन पनि मिल्दैन। प्रहरी संगठन व्यक्तिको मनोभावना, राजनीतिक स्वार्थ वा क्षणिक आवेगबाट होइन, संविधान, कानुन, विधि र संस्थागत प्रक्रियाबाट सञ्चालन हुन्छ। यही संस्थागत मर्यादाको रक्षा हुनु नै राज्यको विधिको शासनप्रतिको प्रतिबद्धता हो।

प्रहरीप्रति प्रश्न उठाउन पाइन्छ, प्रहरीको कामको आलोचना गर्न पाइन्छ र गल्ती भए कानुनसम्मत छानबिन तथा कारबाही हुनैपर्छ। तर सम्पूर्ण प्रहरी संगठनको नम्रता, संयम र अनुशासनलाई कमजोरीका रूपमा चित्रित गर्ने वा व्यक्तिगत स्वार्थका लागि प्रहरी संस्थाको मनोबल कमजोर पार्ने प्रयास स्वीकार्य हुन सक्दैन।

नेपाल प्रहरी जनताको सेवक हो, कसैको निजी शक्ति होइन। प्रहरी जनताप्रति उत्तरदायी छ, संविधानप्रति प्रतिबद्ध छ र कानुनप्रति बाध्य छ। यही कारणले प्रहरीको नम्रतालाई सम्मान गरिनुपर्छ, कमजोरी ठानिनु हुँदैन।

अन्ततः एउटा कुरा स्पष्ट हुनुपर्छ—नेपाल प्रहरी नम्र छ, तर कमजोर छैन। भद्र छ, तर निरीह छैन। संयमित छ, तर कानुन कार्यान्वयनबाट पछि हट्ने संस्था होइन। प्रहरीको शक्ति उसको हतियारमा मात्र होइन, संविधान र कानुनले दिएको वैधानिक अधिकार, संगठनात्मक अनुशासन र नेपाली जनताले दिएको विश्वासमा निहित छ।

त्यसैले कसैले नेपाल प्रहरीको नम्रतालाई कमजोरी ठान्ने भूल नगरोस्। कानुनको सीमाभित्र बसेर काम गर्ने प्रहरीको संयमलाई चुनौतीका रूपमा बुझ्नु र संस्थागत शक्तिको गलत परीक्षण गर्नु अन्ततः महँगो पर्न सक्छ। प्रहरीको नम्रतालाई सम्मान गरौँ, कानुनको शासनलाई बलियो बनाऔँ र जनताको सुरक्षाका लागि समर्पित प्रहरी संगठनको मनोबल उच्च राखौँ।

Facebook Comments Box