गुँलाधर्म सुरु : धर्म, साधना र सांस्कृतिक एकताको एक महिने पर्व

काठमाडौँ । बौद्धमार्गी नेवार समुदायले श्रद्धा, साधना र सांस्कृतिक परम्परासहित मनाउने एक महिने गुँलाधर्म आजदेखि सुरु भएको छ। चन्द्रमासअनुसार प्रत्येक वर्ष श्रावण शुक्ल प्रतिपदादेखि भाद्र शुक्ल प्रतिपदासम्म मनाइने गुँलाधर्मलाई नेवार समुदायको महत्वपूर्ण धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्वका रूपमा लिइन्छ।

नेपाल भाषामा ‘गुँ’ को अर्थ नौ र ‘ला’ को अर्थ महिना हुन्छ। नेपाल संवत् प्रारम्भ भएको नौ महिना पूरा भएपछि मनाइने भएकाले यस पर्वको नाम ‘गुँला’ रहन गएको मानिन्छ। यसको अवधिलाई दुई पक्षमा विभाजन गरी ‘गुँलाथ्व’ र ‘गुँलागा’ भनिन्छ।

काठमाडौं उपत्यकामा आदिकालदेखि बसोबास गर्दै आएको नेवार समुदायले विशेष धार्मिक आस्था र सांस्कृतिक उत्साहका साथ मनाउने यो पर्व केवल परम्परागत उत्सवमा सीमित छैन। गुँलाधर्म धर्म, साधना, तीर्थयात्रा, दान–पुण्य, आत्मशुद्धि र सामुदायिक एकताको अवसरसमेत हो।

गुँला अवधिभर भक्तजन बिहान सबेरै उठेर परम्परागत बाजागाजासहित विभिन्न चैत्य, विहार, मन्दिर तथा अन्य धार्मिक स्थलको दर्शन गर्ने गर्छन्। विशेषगरी धाः बाजा, न्याकुँलगायतका परम्परागत बाजा बजाउँदै धार्मिक यात्रा गर्ने परम्परा गुँलाधर्मको विशिष्ट पहिचान बनेको छ।

यस अवधिमा स्वयम्भूनाथ, बौद्धनाथलगायत काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न बौद्ध तीर्थस्थलमा भक्तजनको विशेष चहलपहल हुने गर्छ। धार्मिक यात्राका क्रममा चैत्य तथा स्तूपको दर्शन, परिक्रमा, दीप प्रज्वलन र प्रार्थना गर्ने परम्परा छ। स्वयम्भूनाथको दर्शन र परिक्रमा गुँला अवधिमा विशेष महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

गुँलाधर्ममा धार्मिक अनुशासन र आत्मशुद्धिलाई विशेष प्राथमिकता दिइन्छ। सांसारिक व्यस्तताबाट केही समय अलग रही ध्यान, पूजा, प्रार्थना, सत्कर्म र सेवामा आफूलाई समर्पित गर्नु यस पर्वको मूल भावनासँग जोडिएको छ।

दान–पुण्य पनि गुँलाधर्मको महत्वपूर्ण पक्ष हो। भक्तजनले आफ्नो क्षमताअनुसार दान गर्ने, आवश्यक परेकालाई सहयोग गर्ने, धार्मिक संस्था तथा विहारलाई सहयोग गर्ने र विभिन्न सत्कर्ममा सहभागी हुने गर्छन्। यस्ता कर्मले धार्मिक पुण्य प्राप्त हुने विश्वास रहिआएको छ।

गुँलाधर्ममा बौद्ध र हिन्दु धार्मिक संस्कृतिको समन्वयसमेत देखिन्छ। काठमाडौं उपत्यकाको विशिष्ट धार्मिक जीवनशैलीमा विकसित भएको यस पर्वमा दुवै परम्पराका धार्मिक तथा सांस्कृतिक अभ्यासको प्रभाव पाइन्छ। बौद्ध दर्शनमा बुद्ध, धर्म र संघप्रति श्रद्धा, ध्यान, शील, दान तथा पुण्यकर्मलाई महत्त्व दिइएजस्तै सनातन परम्परामा पनि दान, जप, तप, तीर्थ र देवआराधनालाई पुण्य प्राप्तिको माध्यम मानिन्छ।

एक महिनासम्म चल्ने धार्मिक गतिविधिले गुँलाधर्मलाई विशेष साधना अवधिका रूपमा स्थापित गरेको छ। बिहानै धार्मिक यात्रामा सहभागी हुने, नियमित तीर्थस्थलको दर्शन गर्ने, पूजा–आराधना गर्ने र सत्कर्ममा संलग्न हुने अभ्यासले व्यक्तिगत अनुशासनसँगै सामुदायिक भावना पनि बलियो बनाउने विश्वास गरिन्छ।

धार्मिक आस्थाका साथ गरिने तीर्थयात्रा र पूजा–आराधनाले मनमा शान्ति, सकारात्मक ऊर्जा र आध्यात्मिक सन्तुष्टि प्राप्त हुने विश्वास भक्तजनमा छ। पुस्तौँदेखि निरन्तर चल्दै आएको गुँलाधर्मले नेवार समुदायको धार्मिक आस्था, मौलिक संस्कृति, बाजागाजा, सामुदायिक सहभागिता र ऐतिहासिक परम्परालाई जीवन्त राख्दै आएको छ।

यसरी गुँलाधर्म केवल एक धार्मिक पर्व नभई धर्म, साधना, संस्कृति, दान, सेवा र सामुदायिक एकताको जीवन्त संगमका रूपमा काठमाडौं उपत्यकाको सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको महत्वपूर्ण परम्परा हो।

Facebook Comments Box