सुरक्षा संकटबीच रुपन्देही सीमामा तस्करीको चुनौती, प्रहरी भूमिकामाथि उठ्यो प्रश्न

काठमाडौं । सुनसरीबाट सुरु भएको सामाजिक तथा साम्प्रदायिक तनाव एक सातासम्म पनि पूर्ण रूपमा नियन्त्रणमा आउन नसक्दा राज्यको सुरक्षा संयन्त्रको ठूलो हिस्सा पूर्वी तराईतर्फ केन्द्रित भएको छ। देशका विभिन्न स्थानमा भएका प्रदर्शन, आन्दोलन र हिंसात्मक गतिविधिले सुरक्षा व्यवस्थापन थप चुनौतीपूर्ण बनेको छ।
बिग्रँदो सुरक्षा अवस्थाबीच नेपाल प्रहरीका प्रहरी महानिरीक्षक (आईजीपी) दानबहादुर कार्कीले भिडियो सन्देशमार्फत सामाजिक सद्भाव कायम राख्न सबै पक्षलाई आग्रह गरेका छन्। उनले अफवाह फैलाउने, उत्तेजक अभिव्यक्ति दिने तथा कानुनविपरीतका गतिविधिमा संलग्न नहुन आग्रह गर्दै शान्ति–सुरक्षा कायम गर्न प्रहरी प्रतिबद्ध रहेको बताएका थिए।
सुरक्षा संवेदनशीलतालाई मध्यनजर गर्दै प्रहरी प्रधान कार्यालयले चार जना अतिरिक्त महानिरीक्षक (एआईजी) सहित एसएसपी तहसम्मका १६ जना वरिष्ठ प्रहरी अधिकृतलाई विभिन्न प्रदेश तथा जिल्लामा परिचालन गरेको छ। प्रहरीको यो कदमलाई सुरक्षा व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
तर, राज्यको ध्यान पूर्वी क्षेत्रमा केन्द्रित भइरहेका बेला पश्चिम नेपालको सीमावर्ती जिल्ला रुपन्देहीमा भने अवैध ओसारपसार र चोरी–तस्करी नियन्त्रणको विषयले पुनः चर्चा पाउन थालेको छ।
भारतसँग सीमा जोडिएको रुपन्देहीको मर्चवार क्षेत्रलगायतका नाकाबाट पछिल्लो समय अवैध सामानको ओसारपसार बढेको स्थानीय व्यवसायी तथा स्रोतहरूले दाबी गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार भारतबाट चिनी, गहुँ, कुखुरा, किराना तथा हार्डवेयर सामग्री नेपाल भित्रिने र नेपालबाट मदिरा, कपडा, केराउ, दाललगायतका सामग्री भारततर्फ जाने क्रम बढेको छ।
सीमाक्षेत्रका व्यवसायीहरूले यसअघि पनि पत्रकार सम्मेलनमार्फत तस्करी नियन्त्रणमा प्रहरी प्रशासनको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठाउँदै आएका थिए। अहिले पनि अपेक्षित सुधार हुन नसकेको उनीहरूको गुनासो छ।
यसैबीच केही स्थानीय तथा सुरक्षा निकट स्रोतहरूले रुपन्देहीमा तस्करी नियन्त्रणका लागि प्रहरीको भूमिका थप प्रभावकारी हुनुपर्ने बताएका छन्। केही स्रोतहरूले सीमाक्षेत्रमा प्रहरीको निगरानी कमजोर हुँदा अवैध कारोबार गर्ने समूह सक्रिय भएको आरोप लगाएका छन्। यद्यपि यी आरोपहरूको स्वतन्त्र पुष्टि भने हुन बाँकी छ।
प्रहरी महानिरीक्षक दानबहादुर कार्कीले मातहतका निकायलाई अवैध चोरी–पैठारी तथा तस्करी नियन्त्रणमा कडाइ गर्न निर्देशन दिँदै आएका छन्। जिल्ला प्रहरी कार्यालय रुपन्देहीका प्रमुख एसपी जनक शाहीले पनि सार्वजनिक रूपमा तस्करी नियन्त्रणमा शून्य सहनशीलताको नीति अपनाउने बताउँदै आएका छन्।
तर सीमाक्षेत्रमा अझै पनि तस्करी पूर्ण रूपमा नियन्त्रण हुन नसकेको स्थानीयको गुनासो छ। सुरक्षा संयन्त्र अन्य चुनौती व्यवस्थापनमा व्यस्त रहेका बेला सीमावर्ती क्षेत्रमा अवैध गतिविधि बढ्न सक्ने जोखिमप्रति सरोकारवालाहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
यसैबीच एसपी शाहीको कार्यशैलीलाई लिएर केही प्रहरी कर्मचारीले असन्तुष्टि व्यक्त गरेको र उनीविरुद्ध गृह मन्त्रालय तथा प्रहरी प्रधान कार्यालयमा गुनासो पुगेको दाबी गरिएको छ। उक्त विषयमा सम्बन्धित निकायले आवश्यक अध्ययन गरिरहेको बताइएको छ।
सुरक्षा चुनौती र सीमाक्षेत्रको निगरानी दुवैलाई सन्तुलित रूपमा अघि बढाउन प्रहरी प्रशासनमाथि थप जिम्मेवारी थपिएको छ। अब रुपन्देहीको सीमाक्षेत्रमा हुने सुरक्षा व्यवस्थापन र तस्करी नियन्त्रणको प्रभावकारिता नै प्रहरी नेतृत्वको मुख्य परीक्षा बन्ने देखिएको छ।

Facebook Comments Box